تأمین مالی و وامدهی
هر ریالی که وارد کسبوکار میشود هزینهای دارد — حتی پول خود مالکان. تصمیم تأمین مالی یعنی انتخاب ترکیبی از منابع که این هزینه را کمینه و انعطاف را بیشینه کند.
تأمین مالی از راه بدهی (Debt) دریافت وام با تعهد بازپرداخت اصل و بهره است. تأمین مالی از راه سرمایه (Equity) جذب سرمایه در ازای واگذاری بخشی از مالکیت است.
| بدهی | سرمایه | |
|---|---|---|
| مالکیت | حفظ میشود | رقیق میشود |
| تعهد بازپرداخت | الزامی و زمانبندیشده | ندارد |
| هزینه | بهره؛ معمولاً کمتر | انتظار بازده سهامدار؛ معمولاً بیشتر |
| مزیت مالیاتی | بهره هزینه قابل قبول مالیاتی است | سود تقسیمی چنین مزیتی ندارد |
| ریسک | افزایش ریسک ورشکستگی | کمترین ریسک مالی |
| کنترل | محدودیتهای قراردادی وامدهنده | مشارکت سرمایهگذار در تصمیمها |
منابع بر پایه سررسید
- کوتاهمدت — اعتبار تجاری تأمینکنندگان، تسهیلات سرمایه در گردش، اضافه برداشت، تنزیل اسناد دریافتنی. برای تأمین داراییهای جاری.
- بلندمدت — وام بلندمدت بانکی، انتشار اوراق، اجاره بلندمدت، افزایش سرمایه، سود انباشته. برای تأمین داراییهای ثابت.
اصل تطابق سررسید: دارایی بلندمدت باید با منبع بلندمدت تأمین شود. تأمین مالی یک کارخانه با وام یکساله، حتی اگر ارزانتر باشد، ریسک نقدینگی خطرناکی میسازد.
WACC حداقل بازدهی است که طرحهای سرمایهگذاری باید بسازند تا ارزش شرکت حفظ شود؛ به همین دلیل معمولاً بهعنوان نرخ تنزیل در محاسبه NPV استفاده میشود.
ساختار سرمایه
افزایش بدهی تا حدی WACC را کاهش میدهد، چون بدهی ارزانتر از سرمایه است و سپر مالیاتی دارد. اما از نقطهای به بعد، ریسک ورشکستگی بالا میرود و هم وامدهندگان و هم سهامداران بازده بیشتری مطالبه میکنند. ساختار سرمایه بهینه نقطهای است که در آن WACC کمینه و ارزش شرکت بیشینه میشود.
- اهرم مالی سود را در دورههای خوب بزرگتر و در دورههای بد زیان را عمیقتر میکند؛ اهرم، بازده و ریسک را همزمان افزایش میدهد.
- وامدهنده بازده ثابت و اولویت دریافت دارد اما در سود بیشتر شریک نیست؛ سرمایهگذار ریسک بیشتری میپذیرد و در مقابل در رشد شرکت سهیم است.
- سود انباشته ارزان به نظر میرسد اما رایگان نیست: هزینه فرصت آن، بازدهی است که سهامداران میتوانستند در جای دیگر کسب کنند.
واژگان کلیدی
- ساختار سرمایهCapital Structure
- میانگین موزون هزینه سرمایهWACC
- سپر مالیاتیTax Shield
- اصل تطابق سررسیدMaturity Matching
- اعتبار تجاریTrade Credit