صورتهای مالی
سه صورت مالی اصلی، سه پرسش متفاوت را پاسخ میدهند: ترازنامه میگوید چه داریم و چه بدهکاریم، سود و زیان میگوید در یک دوره چقدر سود ساختیم، و جریان وجوه نقد میگوید پول واقعاً از کجا آمد و کجا رفت.
ترازنامه
تصویری لحظهای از وضعیت مالی در یک تاریخ مشخص. اقلام بر پایه نقدشوندگی مرتب میشوند:
| داراییها | بدهیها و حقوق صاحبان سهام |
|---|---|
| جاری: نقد، سرمایهگذاری کوتاهمدت، حسابهای دریافتنی، موجودی کالا، پیشپرداخت | بدهی جاری: حسابهای پرداختنی، تسهیلات کوتاهمدت، حقوق پرداختنی |
| غیرجاری: زمین، ساختمان، ماشینآلات، دارایی نامشهود | بدهی غیرجاری: وام بلندمدت، ذخیره مزایای پایان خدمت |
| حقوق صاحبان سهام: سرمایه، اندوخته، سود انباشته |
مرز جاری و غیرجاری یک سال (یا یک چرخه عملیات) است؛ این تفکیک مبنای سنجش نقدینگی و سرمایه در گردش است.
صورت سود و زیان
عملکرد مالی طی یک دوره. ساختار پلکانی آن:
- فروش خالص منهای بهای تمامشده کالای فروشرفته برابر سود ناخالص
- منهای هزینههای عملیاتی (اداری، فروش، توزیع) برابر سود عملیاتی (EBIT)
- منهای هزینه مالی برابر سود پیش از مالیات
- منهای مالیات برابر سود خالص
این ساختار پلکانی مهم است: سود عملیاتی توان کسبوکار اصلی را نشان میدهد، مستقل از ساختار تأمین مالی و مالیات.
صورت جریان وجوه نقد
| بخش | محتوا | تفسیر |
|---|---|---|
| عملیاتی | نقد حاصل از فعالیت اصلی کسبوکار | مثبت و پایدار بودنش حیاتی است |
| سرمایهگذاری | خرید و فروش داراییهای بلندمدت | منفی بودن معمولاً نشانه رشد است |
| تأمین مالی | دریافت و بازپرداخت وام، افزایش سرمایه، سود سهام | وابستگی مستمر به آن هشداردهنده است |
پرتکرارترین نکته این فصل: سود، نقد نیست. شرکتی میتواند سودآور باشد و همزمان ورشکسته شود.
- سود بر مبنای تعهدی شناسایی میشود: فروش نسیه در لحظه فروش به سود میافزاید، هرچند هنوز پولی دریافت نشده.
- استهلاک هزینهای است که سود را کاهش میدهد اما هیچ خروج نقدی ندارد.
- خرید موجودی انبار، نقد را کم میکند اما تا زمان فروش بر سود اثری ندارد.
به همین دلیل، رشد سریع فروش نسیه میتواند شرکتی سودآور را به بحران نقدینگی بکشاند.
سه صورت به هم قفل شدهاند: سود خالص از صورت سود و زیان به سود انباشته در ترازنامه میرود و همزمان نقطه شروع بخش عملیاتی صورت جریان وجوه نقد است. مانده پایانی نقد در این صورت نیز باید دقیقاً با رقم نقد در ترازنامه برابر باشد.
واژگان کلیدی
- ترازنامهBalance Sheet
- صورت سود و زیانIncome Statement
- مبنای تعهدیAccrual Basis
- سود عملیاتیEBIT
- سود انباشتهRetained Earnings