سؤالات منابع انسانی و رفتار سازمانی
۱۵ سؤال چهارگزینهای از سرفصل منابع انسانی و رفتار سازمانی. پاسخ هر سؤال همراه با توضیح گزینه درست و دلیل نادرستی سایر گزینهها آمده است.
«شرح شغل» و «شرایط احراز شغل» چه تفاوتی دارند؟
پاسخ و توضیح
گزینه الف
شرح شغل وظایف و مسئولیتهای خود کار را توصیف میکند؛ شرایط احراز، دانش، مهارت و ویژگیهای لازم در فرد را.
چرا بقیه نه: گزینه ب جای دو مفهوم را عوض کرده، این دو متمایزند، و کاربردشان به استخدام یا ارتقا محدود نیست.
مطالعه مبحث: جذب و استخدام نیروی انسانیطبق نظریه دو عاملی هرزبرگ، افزایش حقوق چه اثری دارد؟
پاسخ و توضیح
گزینه ب
حقوق یک عامل بهداشتی است؛ کمبودش نارضایتی میسازد اما فراوانیاش کارمند ناراضی را صرفاً به بیتفاوت تبدیل میکند. انگیزه از عوامل انگیزشی مانند ماهیت کار و مسئولیت میآید.
چرا بقیه نه: سایر گزینهها اثر عوامل بهداشتی را یا بیش از واقع یا وارونه بیان میکنند.
مطالعه مبحث: انگیزش کارکناندر مدل تاکمن، کدام مرحله را رهبر نباید سرکوب کند؟
پاسخ و توضیح
گزینه پ
مرحله طوفان اجتنابناپذیر و لازم است؛ سرکوب آن تیم را در تعارض پنهان نگه میدارد و از رسیدن به مرحله عملکرد بازمیدارد.
چرا بقیه نه: سه مرحله دیگر تنشزا نیستند و مسئله سرکوب دربارهشان مطرح نمیشود.
مطالعه مبحث: کار تیمی و تیمسازیمدیری در ارزیابی سالانه فقط پروژه دو ماه اخیر را مبنا قرار میدهد. این کدام خطاست؟
پاسخ و توضیح
گزینه ت
خطای تازگی یعنی دادن وزن بیش از حد به رویدادهای اخیر و نادیدهگرفتن کل دوره ارزیابی. راهکار آن ثبت مستمر رویدادهای حساس است.
چرا بقیه نه: خطای هالهای تعمیم یک ویژگی، گرایش به مرکز دادن نمره متوسط به همه، و خطای شباهت ترجیح افراد شبیه به ارزیاب است.
مطالعه مبحث: ارزیابی و مدیریت عملکرددر نظریه انتظار وروم، اگر ارزش پاداش برای فرد صفر باشد، انگیزش چقدر است؟
پاسخ و توضیح
گزینه الف
رابطه ضربی است، پس صفر شدن هر مؤلفه انگیزش را صفر میکند؛ پاداشی که فرد برایش ارزشی قائل نیست، هرقدر بزرگ، انگیزه نمیسازد.
چرا بقیه نه: در رابطه ضربی، مؤلفههای دیگر نمیتوانند اثر صفر را جبران کنند.
مطالعه مبحث: انگیزش کارکنان«طفرهروی اجتماعی» چیست و راهکار آن کدام است؟
پاسخ و توضیح
گزینه ب
وقتی سهم هر فرد قابل تشخیص نباشد، تلاش فردی کاهش مییابد؛ راهکار، تعریف مسئولیت فردی روشن و کوچک نگه داشتن تیم است.
چرا بقیه نه: گزینه الف تفکر گروهی و گزینه پ تغییر گروهی را توصیف میکند؛ گزینه ت پدیده متفاوتی است.
مطالعه مبحث: کار تیمی و تیمسازیبازخورد ۳۶۰ درجه ترجیحاً برای چه هدفی باید استفاده شود؟
پاسخ و توضیح
گزینه پ
اگر نتیجه بازخورد ۳۶۰ درجه مستقیماً بر حقوق یا بقای شغلی اثر بگذارد، به ابزار تسویهحساب و تعارف متقابل تبدیل میشود و اعتبارش را از دست میدهد.
چرا بقیه نه: سه کاربرد دیگر همگی تصمیمهای اداریاند که استفاده از این ابزار را تحریف میکنند.
مطالعه مبحث: ارزیابی و مدیریت عملکردارزشیابی شغل چه چیزی را ارزیابی میکند؟
پاسخ و توضیح
گزینه ت
ارزشیابی شغل ارزش نسبی مشاغل را برای ساخت ساختار پرداخت عادلانه تعیین میکند؛ عملکرد فرد در مرحله بعد و از راه پرداخت متغیر لحاظ میشود.
چرا بقیه نه: عملکرد شاغل موضوع ارزیابی عملکرد، و بازار حقوق موضوع پیمایش حقوق است.
مطالعه مبحث: سیاستهای جبران خدمتدر ماتریس نهخانه، کارمندی با عملکرد بالا اما پتانسیل رشد متوسط چه جایگاهی دارد؟
پاسخ و توضیح
گزینه الف
این افراد در نقش فعلی ارزشمندند و باید حفظ شوند، اما مسیر ارتقای عمودی برایشان مناسب نیست. ارتقای مبتنی بر عملکرد صرف، هم متخصص خوب را از دست میدهد و هم مدیر ضعیف میسازد.
چرا بقیه نه: نامزد جانشینی نیازمند پتانسیل بالاست، و دو گزینه دیگر مربوط به عملکرد پاییناند.
مطالعه مبحث: برنامهریزی جانشینیشکاف میان «ارزشهای اعلامشده» و «مفروضات بنیادی» در مدل شاین چه چیزی را آشکار میکند؟
پاسخ و توضیح
گزینه ب
سازمانی که «کار تیمی» را اعلام میکند اما فقط عملکرد فردی را پاداش میدهد، مفروض بنیادیاش رقابت است نه همکاری؛ همین شکاف، فرهنگ واقعی را نشان میدهد.
چرا بقیه نه: این شکاف درباره قوت فرهنگ، رضایت شغلی یا ساختار رسمی چیزی نمیگوید.
مطالعه مبحث: فرهنگ سازمانیدر ارتباطات سازمانی، کدام جهت ارتباطی شکنندهترین است؟
پاسخ و توضیح
گزینه پ
کارکنان انگیزهای برای انتقال خبر بد به بالادست ندارند، پس پیام فیلتر میشود و مدیران ارشد دیرتر از همه از مشکلات باخبر میشوند.
چرا بقیه نه: سه جهت دیگر آسیبهای خاص خود را دارند اما فیلترشدن نظاممند در آنها کمتر است.
مطالعه مبحث: ارتباطات داخلی سازمانآموزش چه زمانی راهحل درستی برای مشکل عملکرد نیست؟
پاسخ و توضیح
گزینه ت
اگر ریشه مشکل ندانستن نباشد، مسئله در انگیزش، ابزار، فرایند یا نظام پاداش است و برگزاری دوره فقط هزینه اضافه میکند.
چرا بقیه نه: در سه وضعیت دیگر، شکاف واقعاً دانشی یا مهارتی است و آموزش پاسخ درستی است.
مطالعه مبحث: آموزش و توسعه کارکناندر سطح چهارم مدل کرکپاتریک چه چیزی سنجیده میشود؟
پاسخ و توضیح
گزینه الف
سطح چهارم اثر آموزش بر نتایج سازمانی مانند کیفیت، بهرهوری و هزینه را میسنجد؛ ارزشمندترین و در عین حال دشوارترین سطح سنجش.
چرا بقیه نه: رضایت سطح یک، یادگیری سطح دو و تغییر رفتار سطح سه است.
مطالعه مبحث: آموزش و توسعه کارکنانمصاحبه ساختاریافته چه مزیتی بر مصاحبه آزاد دارد؟
پاسخ و توضیح
گزینه ب
پرسشهای یکسان با معیار نمرهدهی مشخص، خطاهای ارزیابی را کاهش میدهد و اعتبار پیشبینی عملکرد آینده را بهمراتب بالا میبرد.
چرا بقیه نه: این نوع مصاحبه معمولاً آمادگی و زمان بیشتری میطلبد و الزام قانونی عمومی ندارد.
مطالعه مبحث: جذب و استخدام نیروی انسانی«تعهد عاطفی» در تعهد سازمانی به چه معناست؟
پاسخ و توضیح
گزینه پ
تعهد عاطفی یعنی ماندن از سر تمایل و دلبستگی؛ قویترین پیشبین عملکرد و رفتار شهروندی سازمانی است.
چرا بقیه نه: گزینه الف تعهد مستمر و گزینه ب تعهد هنجاری را توصیف میکند.
مطالعه مبحث: فرهنگ سازمانی